Saratani ya Tezi Dume (Prostate Cancer)
Muhtasari
Saratani ya Tezi Dume (Prostate Cancer) ni ukuaji wa seli zisizo za kawaida unaotokea kwenye prostate, kiungo kidogo kinachosaidia kutengeneza manii na kilichopo chini kidogo ya kibofu cha mkojo. Ni mojawapo ya aina za saratani zinazopatikana mara nyingi miongoni mwa wanaume.
Saratani ya Tezi Dume (Prostate Cancer) mara nyingi hupatikana mapema na hula kwa polepole. Wanaume wengi wenye Saratani ya Tezi Dume (Prostate Cancer) hupona.
Matibabu hutofautiana kulingana na kiwango cha saratani. Wanaweza kujumuisha
upasuaji,
mionzi (radiation therapy), au
kufuatiliwa kwa karibu ili kuona kama saratani inaendelea kukua. Wakati saratani imesambaa, bado kuna matibabu yanayoweza kupunguza ukuaji wake na kuongeza muda wa maisha.
Dalili za Saratani ya Tezi Dume (Prostate Cancer)
Awali, Saratani ya Tezi Dume (Prostate Cancer) mara nyingi haina dalili. Dalili zinaweza kujitokeza wakati saratani imeanza kukua au kusambaa:
Dalili za awali:
Damu kwenye mkojo, ikiwa na rangi ya pinki, nyekundu au cola.
Damu kwenye manii.
Kuona haja ya kukojoa mara nyingi.
Ugumu kuanza kukojoa.
Kuamka usiku kukojoa.
Dalili za saratani iliyosambaa (metastatic):
Kutokwa na mkojo bila kudhibitiwa.
Maumivu ya mgongo au mifupa.
Ugumu kupata ereksheni (erectile dysfunction).
Uchovu mkubwa.
Kupoteza uzito bila sababu.
Udhaifu kwenye mikono au miguu.
Sababu ya kuwa na ugonjwa wa saratani ya tezi dume
Sababu kamili ya Saratani ya Tezi Dume (Prostate Cancer) haijulikani, lakini baadhi ya vipengele vinaongeza hatari:
Umri mkubwa:
Hatari huongezeka baada ya miaka 50.
Rangi na asili:
Wanaume weusi wana hatari kubwa ya kupata Saratani ya Tezi Dume (Prostate Cancer) .
Historia ya familia:
Kuwa na ndugu aliyeugua Saratani ya Tezi Dume (Prostate Cancer) au mabadiliko ya DNA kama BRCA1 na BRCA2 huongeza hatari.
Uzito kupita kiasi (obesity):
Huongeza hatari ya saratani kukua haraka au kurudi baada ya matibabu.
Kuvuta sigara:
Huongeza uwezekano wa saratani kurudi au kusambaa.
Jinsia ya Matibabu
Matibabu hutegemea kiwango cha saratani na afya ya mgonjwa:
Upasuaji: Kuondoa prostate.
Radiation therapy:Kutumia mionzi kuua seli za saratani.
Active surveillance:Kufuatilia kwa karibu saratani zisizokua haraka.
Kemotherapy au dawa lengwa:Kutumika kama saratani imesambaa.
Matibabu haya husaidia kupunguza ukuaji wa saratani na kuongeza muda wa maisha hata kama tiba ya kuponya haipatikani.
Jinsi ya kuzuia kupatwa na tezi dume:
Hakuna njia ya kuzuia Saratani ya Tezi Dume (Prostate Cancer) kwa uhakika, lakini hatua zinazopunguza hatari ni:
Lishe bora:Kula matunda, mboga za majani, broccoli, cauliflower, na soya. Punguza mafuta ya wanyama.
Mazoezi ya kawaida:Husaidia kudumisha uzito wa afya na hali ya mwili.
Dumisha uzito wa afya:Kula vizuri na kufanya mazoezi mara nyingi.
Kutoanza au kuacha kuvuta sigara.
Dawa za kupunguza hatari:Kwa wanaume walio katika hatari kubwa, madawa kama finasteride na dutasteride yanaweza kupendekezwa.
Maswali na Majibu (FAQ)
- Je, Saratani ya Tezi Dume (Prostate Cancer) ina dalili mapema?
Hapana. Mara nyingi haina dalili hadi ianze kusambaa. - Ni nani aliye hatarini zaidi?
Wanaume wa umri mkubwa, wenye historia ya familia ya Saratani ya Tezi Dume (Prostate Cancer) , au wanaume weusi. - Matibabu yanahusisha nini?
Upasuaji, radiation, kemotherapy, dawa lengwa, au kufuatiliwa kwa karibu kulingana na kiwango cha saratani. - Je, Saratani ya Tezi Dume (Prostate Cancer) inaweza kuzuia?
Hakuna njia ya kuzuia kabisa, lakini lishe bora, mazoezi, kudumisha uzito wa afya, kutoanza sigara, na baadhi ya madawa huweza kupunguza hatari. - Ni dalili gani za tahadhari?
Damu kwenye mkojo au manii, haja ya kukojoa mara nyingi, ugumu wa ereksheni, uchovu mkubwa, maumivu ya mgongo au mifupa.
